लहान व किशोरवयीन मुलांकडून पाद्यपूजा करून घेणे म्हणजे महापाप?

लहान व किशोरवयीन मुलांकडून पाद्यपूजा करून घेणे म्हणजे महापाप?

जगन्नाथ स्वामी उवाच!

प. पू. श्री श्री जगन्नाथ स्वामी यांच्या हृदयाची हळहळ... हिंदू धर्मातील चुकीची साधना...

सनातन हिंदू धर्म हा जगातील सर्वात प्राचीन आणि अत्यंत समृद्ध तत्त्वज्ञान असलेला धर्म मानला जातो. या धर्माचा पाया सत्य, करुणा, विवेक, आत्मज्ञान, नम्रता आणि धर्माचरण या मूल्यांवर उभा आहे. ऋषी, मुनी, संत आणि आचार्य यांनी मानवाला स्वतःचा शोध घ्यायला शिकवले; कोणत्याही व्यक्तीला आंधळेपणाने शरण जाण्यास नव्हे.

आज मात्र काही ठिकाणी धर्माच्या नावाखाली अशा प्रथा दिसतात की त्या पाहून मनाला वेदना होतात. त्यापैकी एक म्हणजे लहान व किशोरवयीन मुलांकडून एखाद्या व्यक्तीची पाद्यपूजा करवून घेणे. माझ्या मते ही परंपरा अध्यात्मापेक्षा व्यक्तिपूजेला अधिक खतपाणी घालणारी आहे.

बालक हे ईश्वराचे निर्मळ रूप मानले जाते. त्यांच्या मनात जिज्ञासा, प्रश्न विचारण्याची वृत्ती आणि स्वाभिमान असतो. त्या वयात त्यांना विवेक, विज्ञान, संस्कार, राष्ट्रभक्ती आणि मानवतेचे धडे देण्याऐवजी एखाद्या व्यक्तीसमोर नतमस्तक होण्याची मानसिकता निर्माण करणे योग्य आहे का, हा प्रश्न प्रत्येक सजग हिंदूने स्वतःला विचारला पाहिजे.

हिंदू धर्मातील अनेक आदर्श उदाहरणे पाहिली तर ज्ञानाला सर्वोच्च स्थान दिले गेले आहे. नचिकेताने यमाला प्रश्न विचारले; त्याने व्यक्तिपूजा केली नाही. श्रीकृष्णाने अर्जुनाला विचार करण्यास प्रवृत्त केले; अंधानुकरण करण्यास सांगितले नाही. संत ज्ञानेश्वरांनी विवेकाचा दीप लावला, संत तुकारामांनी सत्याची वाट दाखवली, समर्थ रामदासांनी पुरुषार्थ शिकवला. या परंपरेचा केंद्रबिंदू आत्मोन्नती आहे, व्यक्तीची अंधभक्ती नव्हे.

गुरूचे स्थान नक्कीच श्रेष्ठ आहे. भारतीय परंपरेत गुरूला माता-पित्याइतके मान दिले जाते. परंतु खरा गुरू स्वतःची पूजा करून घेत नाही; तो शिष्याला ज्ञानाच्या मार्गावर उभे करतो. गुरूचे महानत्त्व त्याच्या चरणांमध्ये नसून त्याच्या विचारांमध्ये असते. गुरूचे खरे पूजन म्हणजे त्याने दिलेल्या मूल्यांचे आचरण.

जेव्हा एखाद्या बालकाला पाद्यपूजा करण्यास सांगितले जाते, तेव्हा त्या बालकाला त्या कृतीचा आध्यात्मिक अर्थ समजलेला असतोच असे नाही. अशा वेळी ती कृती श्रद्धेपेक्षा अनुकरण बनते. श्रद्धा ही स्वेच्छेने, समजून आणि अंतःकरणातून जन्माला आली पाहिजे; ती दबाव, प्रभाव किंवा वातावरणामुळे निर्माण झालेली नसावी.

माझ्या मते धर्माची खरी साधना म्हणजे मुलांना सत्य बोलायला शिकवणे, परिश्रमाची सवय लावणे, स्त्रीचा आदर करायला शिकवणे, पर्यावरणाचे रक्षण करायला शिकवणे, राष्ट्रसेवा, विज्ञान, योग, ध्यान आणि मानवसेवा यांची प्रेरणा देणे. या मूल्यांशिवाय केलेले बाह्य विधी समाजाला उन्नत करू शकत नाहीत.

आज समाजाने स्वतःला एक प्रश्न विचारण्याची गरज आहे—आपण मुलांना विचार करणारे नागरिक घडवत आहोत की केवळ अनुकरण करणारे अनुयायी? धर्म माणसाला मुक्त करतो की गुलाम बनवतो? जर कोणतीही प्रथा विवेक, करुणा आणि मानवी प्रतिष्ठेला धक्का देत असेल, तर तिचे आत्मपरीक्षण झालेच पाहिजे.

मी सर्व संत, महंत, मठ, आश्रम आणि धार्मिक संस्थांना विनंती करतो की बालकांचा सन्मान करा. त्यांना व्यक्तिपूजेच्या विधींमध्ये सहभागी करण्याऐवजी त्यांना वेद, उपनिषदे, भगवद्गीता, संत साहित्य, विज्ञान, योग, ध्यान आणि नैतिक शिक्षण यांचा परिचय करून द्या. हीच हिंदू धर्माची खरी सेवा ठरेल.

मी कोणत्याही व्यक्तीचा, परंपरेचा किंवा संस्थेचा विरोधक नाही. माझा विरोध आहे तो अशा कृतींना, ज्या धर्माच्या नावाखाली विवेक, स्वाभिमान आणि बालमनाच्या निरागसतेला कमी लेखतात. धर्म टिकतो तो सत्यामुळे; व्यक्तिपूजेमुळे नव्हे.

जगन्नाथ स्वामी उवाच—

"माझ्या चरणांची पूजा करू नका; माझ्या विचारांचे चिंतन करा. बालकांना माझ्यासमोर झुकवू नका; त्यांना ज्ञानासमोर उभे करा. धर्म म्हणजे मुक्ती, विवेक आणि प्रेम. जेथे बालमनाचा स्वाभिमान जपला जातो, तेथेच परमेश्वराचा खरा वास असतो."

#जगन्नाथस्वामीउवाच #खराहिंदूधर्म #सनातनधर्म #विवेक #आध्यात्म #धर्मचिंतन #बालसंस्कार #गुरुतत्त्व #ज्ञानमार्ग #आत्मपरीक्षण #हिंदूसमाज #सत्य #धर्मआणिविवेक #जागृती #जगन्नाथस्वामी

#JagannathSwami #TrueHinduDharma #SanatanDharma #SpiritualAwakening #DharmicThought #SelfReflection #ChildDignity #SpiritualLeadership #IndianPhilosophy #HinduTradition #Awareness #Truth #Vivek #SpiritualReform #ThinkBeforeYouFollow